Mimo wszystkich nieciekawych rzeczy, jakie kojarzą się z cyrkiem zwierząt, dzisiaj przegląd zdjęć przedwojennych cyrków, z naciskiem na Cyrk Staniewskich. Rozmach i stałość form cyrkowej rozrywki to cudowny temat etnograficzny, ale i doskonały przedmiot do badań nad zjawiskami współczesnymi (np. praca Ewy Kruk i Arkadiusza Kłosa tutaj). To co mnie najbardziej interesuje w powtarzalnej obecności cyrku w mieście, to zarządzanie napięciem pomiędzy naturą a miejską kulturą. Najbardziej przerażające są zabiegi odwracania: przebieranie zwierząt, zmuszanie do wykonywania akrobacji, wprowadzanie przerysowanych postaci itd. O ile ogród zoologiczny racjonalizowany jest chęcią „ochrony zagrożonych gatunków” lub „prowadzenia badań”, o tyle cyrk pozostaje gwałtowną rozrywką, w swojej estetyce ciągle tkwiącej w minionych wiekach. Dzisiaj łatwiej zobaczyć słonia i żyrafę na własne oczy niż 80 lat temu, dlatego dzisiaj przyjazd cyrku do miasta nie jest już tak oczekiwanym wydarzeniem. Ale ciągle, ale jednak.

Cyrk Ben-Karina w Kalwarii Zebrzydowskiej (w czasie odpustu). Dziewczynka zaglądająca przez dziurę ogrodzenia cyrkowego wykonanego z materiału. Z boku widoczna plansza reklamująca cyrk. Kalwaria Zebrzydowska, sierpień 1939, Sygnatura NAC: 1-K-12517-1

Treser zwierząt Ribo z Cyrku Staniewskich podczas występu ze świnią. Warszawa, 1929 – 1939, Sygnatura NAC: 1-K-12501-2

Cyrk Staniewskich w Krakowie. Tresura zwierząt przed występami. Kraków, lipiec 1931, Sygnatura NAC: 1-K-12505-13

Cyrk Staniewskich w Krakowie. Rozstawianie cyrku. Widoczna plansza reklamująca cyrk. Kraków, lipiec 1931. Sygnatura NAC: 1-K-12505-5

Reklamy